सर्ग 23: राक्षसियों का सीता को रावण अपनाने का आग्रह

इत्युक्त्वा मैथिलीं राजा रावणः शत्रुरावणः ।
संदिश्य च ततः सर्वा राक्षसीर्निर्जगाम ह

ityuktvā maithilīṃ rājā rāvaṇaḥ śatrurāvaṇaḥ |
saṃdiśya ca tataḥ sarvā rākṣasīrnirjagāma ha

निष्क्रान्ते राक्षसेन्द्रे तु पुनरन्तःपुरं गते ।
राक्षस्यो भीमरूपास्ताः सीतां समभिदुद्रुवुः

niṣkrānte rākṣasendre tu punarantaḥpuraṃ gate |
rākṣasyo bhīmarūpāstāḥ sītāṃ samabhidudruvuḥ

ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यः क्रोधमूर्च्छिताः ।
परं परुषया वाचा वैदेहीमिदमब्रुवन्

tataḥ sītāmupāgamya rākṣasyaḥ krodhamūrcchitāḥ |
paraṃ paruṣayā vācā vaidehīmidamabruvan

पौलस्त्यस्य वरिष्ठस्य रावणस्य महात्मनः ।
दशग्रीवस्य भार्यात्वं सीते न बहु मन्यसे

paulastyasya variṣṭhasya rāvaṇasya mahātmanaḥ |
daśagrīvasya bhāryātvaṃ sīte na bahu manyase

ततस्त्वेकजटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत् ।
आमन्त्र्य क्रोधताम्राक्षी सीतां करतलोदरीम्

tatastvekajaṭā nāma rākṣasī vākyamabravīt |
āmantrya krodhatāmrākṣī sītāṃ karatalodarīm

प्रजापतीनां षण्णां तु चतुर्थोऽयं प्रजापतिः ।
मानसो ब्रह्मणः पुत्रः पुलस्त्य इति विश्रुतः

prajāpatīnāṃ ṣaṇṇāṃ tu caturtho'yaṃ prajāpatiḥ |
mānaso brahmaṇaḥ putraḥ pulastya iti viśrutaḥ

पुलस्त्यस्य तु तेजस्वी महर्षिर्मानसः सुतः ।
नाम्ना स विश्रवा नाम प्रजापतिसमप्रभः

pulastyasya tu tejasvī maharṣirmānasaḥ sutaḥ |
nāmnā sa viśravā nāma prajāpatisamaprabhaḥ

तस्य पुत्रो विशालाक्षि रावणः शत्रुरावणः ।
तस्य त्वं राक्षसेन्द्रस्य भार्या भवितुमर्हसि

tasya putro viśālākṣi rāvaṇaḥ śatrurāvaṇaḥ |
tasya tvaṃ rākṣasendrasya bhāryā bhavitumarhasi

मयोक्तं चारुसर्वाङ्गि वाक्यं किं नानुमन्यसे ।
ततो हरिजटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्

mayoktaṃ cārusarvāṅgi vākyaṃ kiṃ nānumanyase |
tato harijaṭā nāma rākṣasī vākyamabravīt

विवृत्य नयने कोपान्मार्जारसदृशेक्षणा ।
येन देवास्त्रयस्त्रिंशद् देवराजश्च निर्जितः

vivṛtya nayane kopānmārjārasadṛśekṣaṇā |
yena devāstrayastriṃśad devarājaśca nirjitaḥ

तस्य त्वं राक्षसेन्द्रस्य भार्या भवितुमर्हसि ।
वीर्योत्सिक्तस्य शूरस्य संग्रामेष्वनिवर्तिनः ।
बलिनो वीर्ययुक्तस्य भार्यात्वं किं न लिप्ससे

tasya tvaṃ rākṣasendrasya bhāryā bhavitumarhasi |
vīryotsiktasya śūrasya saṃgrāmeṣvanivartinaḥ |
balino vīryayuktasya bhāryātvaṃ kiṃ na lipsase

प्रियां बहुमतां भार्यां त्यक्त्वा राजा महाबलः ।
सर्वासां च महाभागां त्वामुपैष्यति रावणः

priyāṃ bahumatāṃ bhāryāṃ tyaktvā rājā mahābalaḥ |
sarvāsāṃ ca mahābhāgāṃ tvāmupaiṣyati rāvaṇaḥ

समृद्धं स्त्रीसहस्रेण नानारत्नोपशोभितम् ।
अन्तःपुरं तदुत्सृज्य त्वामुपैष्यति रावणः

samṛddhaṃ strīsahasreṇa nānāratnopaśobhitam |
antaḥpuraṃ tadutsṛjya tvāmupaiṣyati rāvaṇaḥ

अन्या तु विकटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत् ।
असकृद् भीमवीर्येण नागा गन्धर्वदानवाः ।
निर्जिताः समरे येन स ते पार्श्वमुपागतः

anyā tu vikaṭā nāma rākṣasī vākyamabravīt |
asakṛd bhīmavīryeṇa nāgā gandharvadānavāḥ |
nirjitāḥ samare yena sa te pārśvamupāgataḥ

तस्य सर्वसमृद्धस्य रावणस्य महात्मनः ।
किमर्थं राक्षसेन्द्रस्य भार्यात्वं नेच्छसेऽधमे

tasya sarvasamṛddhasya rāvaṇasya mahātmanaḥ |
kimarthaṃ rākṣasendrasya bhāryātvaṃ necchase'dhame

ततस्तां दुर्मुखी नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत् ।
यस्य सूर्यो न तपति भीतो यस्य स मारुतः ।
न वाति स्मायतापाङ्गि किं त्वं तस्य न तिष्ठसे

tatastāṃ durmukhī nāma rākṣasī vākyamabravīt |
yasya sūryo na tapati bhīto yasya sa mārutaḥ |
na vāti smāyatāpāṅgi kiṃ tvaṃ tasya na tiṣṭhase

पुष्पवृष्टिं च तरवो मुमुचुर्यस्य वै भयात् ।
शैलाः सुस्रुवुः पानीयं जलदाश्च यदेच्छति

puṣpavṛṣṭiṃ ca taravo mumucuryasya vai bhayāt |
śailāḥ susruvuḥ pānīyaṃ jaladāśca yadecchati

तस्य नैर्ऋतराजस्य राजराजस्य भामिनि ।
किं त्वं न कुरुषे बुद्धिं भार्यार्थे रावणस्य हि

tasya nairṛtarājasya rājarājasya bhāmini |
kiṃ tvaṃ na kuruṣe buddhiṃ bhāryārthe rāvaṇasya hi

साधु ते तत्त्वतो देवि कथितं साधु भामिनि ।
गृहाण सुस्मिते वाक्यमन्यथा न भविष्यसि

sādhu te tattvato devi kathitaṃ sādhu bhāmini |
gṛhāṇa susmite vākyamanyathā na bhaviṣyasi