सर्ग 20: रावण का सीता को लुभाना

स तां परिवृतां दीनां निरानन्दां तपस्विनीम् ।
साकारैर्मधुरैर्वाक्यैर्न्यदर्शयत रावणः

sa tāṃ parivṛtāṃ dīnāṃ nirānandāṃ tapasvinīm |
sākārairmadhurairvākyairnyadarśayata rāvaṇaḥ

मां दृष्ट्वा नागनासोरु गूहमाना स्तनोदरम् ।
अदर्शनमिवात्मानं भयान्नेतुं त्वमिच्छसि

māṃ dṛṣṭvā nāganāsoru gūhamānā stanodaram |
adarśanamivātmānaṃ bhayānnetuṃ tvamicchasi

कामये त्वां विशालाक्षि बहु मन्यस्व मां प्रिये ।
सर्वांगगुणसम्पन्ने सर्वलोकमनोहरे

kāmaye tvāṃ viśālākṣi bahu manyasva māṃ priye |
sarvāṃgaguṇasampanne sarvalokamanohare

नेह किञ्चिन्मनुष्या वा राक्षसाः कामरूपिणः ।
व्यपसर्पतु ते सीते भयं मत्तः समुत्थितम्

neha kiñcinmanuṣyā vā rākṣasāḥ kāmarūpiṇaḥ |
vyapasarpatu te sīte bhayaṃ mattaḥ samutthitam

स्वधर्मो रक्षसां भीरु सर्वदैव न संशयः ।
गमनं वा परस्त्रीणां हरणं सम्प्रमथ्य वा

svadharmo rakṣasāṃ bhīru sarvadaiva na saṃśayaḥ |
gamanaṃ vā parastrīṇāṃ haraṇaṃ sampramathya vā

एवं चैवमकामां त्वां न च स्प्रक्ष्यामि मैथिलि ।
कामं कामः शरीरे मे यथाकामं प्रवर्तताम्

evaṃ caivamakāmāṃ tvāṃ na ca sprakṣyāmi maithili |
kāmaṃ kāmaḥ śarīre me yathākāmaṃ pravartatām

देवि नेह भयं कार्यं मयि विश्वसिहि प्रिये ।
प्रणयस्व च तत्त्वेन मैवं भूः शोकलालसा

devi neha bhayaṃ kāryaṃ mayi viśvasihi priye |
praṇayasva ca tattvena maivaṃ bhūḥ śokalālasā

एकवेणी अधःशय्या ध्यानं मलिनमम्बरम् ।
अस्थानेऽप्युपवासश्च नैतान्यौपयिकानि ते

ekaveṇī adhaḥśayyā dhyānaṃ malinamambaram |
asthāne'pyupavāsaśca naitānyaupayikāni te

विचित्राणि च माल्यानि चन्दनान्यगुरूणि च ।
विविधानि च वासांसि दिव्यान्याभरणानि च

vicitrāṇi ca mālyāni candanānyagurūṇi ca |
vividhāni ca vāsāṃsi divyānyābharaṇāni ca

महार्हाणि च पानानि शयनान्यासनानि च ।
गीतं नृत्यं च वाद्यं च लभ मां प्राप्य मैथिलि

mahārhāṇi ca pānāni śayanānyāsanāni ca |
gītaṃ nṛtyaṃ ca vādyaṃ ca labha māṃ prāpya maithili

स्त्रीरत्नमसि मैवं भूः कुरु गात्रेषु भूषणम् ।
मां प्राप्य हि कथं वा स्यास्त्वमनर्हा सुविग्रहे

strīratnamasi maivaṃ bhūḥ kuru gātreṣu bhūṣaṇam |
māṃ prāpya hi kathaṃ vā syāstvamanarhā suvigrahe

इदं ते चारु संजातं यौवनं ह्यतिवर्तते ।
यदतीतं पुनर्नैति स्रोतः स्रोतस्विनामिव

idaṃ te cāru saṃjātaṃ yauvanaṃ hyativartate |
yadatītaṃ punarnaiti srotaḥ srotasvināmiva

त्वां कृत्वोपरतो मन्ये रूपकर्ता स विश्वकृत् ।
नहि रूपोपमा ह्यन्या तवास्ति शुभदर्शने

tvāṃ kṛtvoparato manye rūpakartā sa viśvakṛt |
nahi rūpopamā hyanyā tavāsti śubhadarśane

त्वां समासाद्य वैदेहि रूपयौवनशालिनीम् ।
कः पुनर्नातिवर्तेत साक्षादपि पितामहः

tvāṃ samāsādya vaidehi rūpayauvanaśālinīm |
kaḥ punarnātivarteta sākṣādapi pitāmahaḥ

यद् यत् पश्यामि ते गात्रं शीतांशुसदृशानने ।
तस्मिंस्तस्मिन् पृथुश्रोणि चक्षुर्मम निबध्यते

yad yat paśyāmi te gātraṃ śītāṃśusadṛśānane |
tasmiṃstasmin pṛthuśroṇi cakṣurmama nibadhyate

भव मैथिलि भार्या मे मोहमेतं विसर्जय ।
बह्वीनामुत्तमस्त्रीणां ममाग्रमहिषी भव

bhava maithili bhāryā me mohametaṃ visarjaya |
bahvīnāmuttamastrīṇāṃ mamāgramahiṣī bhava

लोकेभ्यो यानि रत्नानि सम्प्रमथ्याहृतानि मे ।
तानि ते भीरु सर्वाणि राज्यं चैव ददामि ते

lokebhyo yāni ratnāni sampramathyāhṛtāni me |
tāni te bhīru sarvāṇi rājyaṃ caiva dadāmi te

विजित्य पृथिवीं सर्वां नानानगरमालिनीम् ।
जनकाय प्रदास्यामि तव हेतोर्विलासिनि

vijitya pṛthivīṃ sarvāṃ nānānagaramālinīm |
janakāya pradāsyāmi tava hetorvilāsini

नेह पश्यामि लोकेऽन्यं यो मे प्रतिबलो भवेत् ।
पश्य मे सुमहद्वीर्यमप्रतिद्वन्द्वमाहवे

neha paśyāmi loke'nyaṃ yo me pratibalo bhavet |
paśya me sumahadvīryamapratidvandvamāhave

असकृत् संयुगे भग्ना मया विमृदितध्वजाः ।
अशक्ताः प्रत्यनीकेषु स्थातुं मम सुरासुराः

asakṛt saṃyuge bhagnā mayā vimṛditadhvajāḥ |
aśaktāḥ pratyanīkeṣu sthātuṃ mama surāsurāḥ

इच्छ मां क्रियतामद्य प्रतिकर्म तवोत्तमम् ।
सुप्रभाण्यवसज्जन्तां तवांगे भूषणानि हि

iccha māṃ kriyatāmadya pratikarma tavottamam |
suprabhāṇyavasajjantāṃ tavāṃge bhūṣaṇāni hi

साधु पश्यामि ते रूपं सुयुक्तं प्रतिकर्मणा ।
प्रतिकर्माभिसंयुक्ता दाक्षिण्येन वरानने

sādhu paśyāmi te rūpaṃ suyuktaṃ pratikarmaṇā |
pratikarmābhisaṃyuktā dākṣiṇyena varānane

भुङ्क्ष्व भोगान् यथाकामं पिब भीरु रमस्व च ।
यथेष्टं च प्रयच्छ त्वं पृथिवीं वा धनानि च

bhuṅkṣva bhogān yathākāmaṃ piba bhīru ramasva ca |
yatheṣṭaṃ ca prayaccha tvaṃ pṛthivīṃ vā dhanāni ca

ललस्व मयि विस्रब्धा धृष्टमाज्ञापयस्व च ।
मत्प्रासादाल्ललन्त्याश्च ललतां बान्धवस्तव

lalasva mayi visrabdhā dhṛṣṭamājñāpayasva ca |
matprāsādāllalantyāśca lalatāṃ bāndhavastava

ऋद्धिं ममानुपश्य त्वं श्रियं भद्रे यशस्विनि ।
किं करिष्यसि रामेण सुभगे चीरवासिना

ṛddhiṃ mamānupaśya tvaṃ śriyaṃ bhadre yaśasvini |
kiṃ kariṣyasi rāmeṇa subhage cīravāsinā

निक्षिप्तविजयो रामो गतश्रीर्वनगोचरः ।
व्रती स्थण्डिलशायी च शंके जीवति वा न वा

nikṣiptavijayo rāmo gataśrīrvanagocaraḥ |
vratī sthaṇḍilaśāyī ca śaṃke jīvati vā na vā

नहि वैदेहि रामस्त्वां द्रष्टुं वाप्युपलभ्यते ।
पुरोबलाकैरसितैर्मेघैर्ज्योत्स्नामिवावृताम्

nahi vaidehi rāmastvāṃ draṣṭuṃ vāpyupalabhyate |
purobalākairasitairmeghairjyotsnāmivāvṛtām

न चापि मम हस्तात् त्वां प्राप्तुमर्हति राघवः ।
हिरण्यकशिपुः कीर्तिमिन्द्रहस्तगतामिव

na cāpi mama hastāt tvāṃ prāptumarhati rāghavaḥ |
hiraṇyakaśipuḥ kīrtimindrahastagatāmiva

चारुस्मिते चारुदति चारुनेत्रे विलासिनि ।
मनो हरसि मे भीरु सुपर्णः पन्नगं यथा

cārusmite cārudati cārunetre vilāsini |
mano harasi me bhīru suparṇaḥ pannagaṃ yathā

क्लिष्टकौशेयवसनां तन्वीमप्यनलंकृताम् ।
त्वां दृष्ट्वा स्वेषु दारेषु रतिं नोपलभाम्यहम्

kliṣṭakauśeyavasanāṃ tanvīmapyanalaṃkṛtām |
tvāṃ dṛṣṭvā sveṣu dāreṣu ratiṃ nopalabhāmyaham

अन्तःपुरनिवासिन्यः स्त्रियः सर्वगुणान्विताः ।
यावत्यो मम सर्वासामैश्वर्यं कुरु जानकि

antaḥpuranivāsinyaḥ striyaḥ sarvaguṇānvitāḥ |
yāvatyo mama sarvāsāmaiśvaryaṃ kuru jānaki

मम ह्यसितकेशान्ते त्रैलोक्यप्रवरस्त्रियः ।
तास्त्वां परिचरिष्यन्ति श्रियमप्सरसो यथा

mama hyasitakeśānte trailokyapravarastriyaḥ |
tāstvāṃ paricariṣyanti śriyamapsaraso yathā

यानि वैश्रवणे सुभ्रु रत्नानि च धनानि च ।
तानि लोकांश्च सुश्रोणि मया भुङ्क्ष्व यथासुखम्

yāni vaiśravaṇe subhru ratnāni ca dhanāni ca |
tāni lokāṃśca suśroṇi mayā bhuṅkṣva yathāsukham

न रामस्तपसा देवि न बलेन च विक्रमैः ।
न धनेन मया तुल्यस्तेजसा यशसापि वा

na rāmastapasā devi na balena ca vikramaiḥ |
na dhanena mayā tulyastejasā yaśasāpi vā

पिब विहर रमस्व भुङ्क्ष्व भोगान्
धननिचयं प्रदिशामि मेदिनीं च ।
मयि लल ललने यथासुखं त्वं
त्वयि च समेत्य ललन्तु बान्धवास्ते

piba vihara ramasva bhuṅkṣva bhogān
dhananicayaṃ pradiśāmi medinīṃ ca |
mayi lala lalane yathāsukhaṃ tvaṃ
tvayi ca sametya lalantu bāndhavāste

कुसुमिततरुजालसंततानि
भ्रमरयुतानि समुद्रतीरजानि ।
कनकविमलहारभूषितांगी
विहर मया सह भीरु काननानि

kusumitatarujālasaṃtatāni
bhramarayutāni samudratīrajāni |
kanakavimalahārabhūṣitāṃgī
vihara mayā saha bhīru kānanāni