अध्याय 9: युधिष्ठिर कंक बनकर विराट की सभा में आते हैं

ततस्तु ते पुण्यजलां शिवां शुभां महर्षिगन्धर्वनिषेवितोदकाम् ।
त्रिलोककान्तामवतीर्य जाह्नवीमृषींश्च देवांश्च पितृनतपर्यन् ॥ 1

tatastu te puṇyajalāṃ śivāṃ śubhāṃ maharṣigandharvaniṣevitodakām |
trilokakāntāmavatīrya jāhnavīmṛṣīṃśca devāṃśca pitṛnataparyan || 1

वरप्रदानं ह्यनुचिन्त्य पार्थिवे हुत्वाऽग्निहोत्रं कृतजप्यमङ्गलः ।
दिशं तथैन्द्रीमभितः प्रपेदिवान्कृताञ्जलिर्धर्ममुपाह्वयच्छनैः ॥ 2

varapradānaṃ hyanucintya pārthive hutvā'gnihotraṃ kṛtajapyamaṅgalaḥ |
diśaṃ tathaindrīmabhitaḥ prapedivānkṛtāñjalirdharmamupāhvayacchanaiḥ || 2

वरप्रदानं मम दत्तवान्पिता प्रसन्नचेता वरदः प्रजापतिः ।
जलार्थिनो मे तृषितस्य सोदरा मया प्रयुक्ता विविशुर्जलाशयम् ॥ 3

varapradānaṃ mama dattavānpitā prasannacetā varadaḥ prajāpatiḥ |
jalārthino me tṛṣitasya sodarā mayā prayuktā viviśurjalāśayam || 3

निपातिता यक्षवरेण ते वने महाहवे वज्रभृतेव दानवाः ।
मया च गत्वा वरदो हि तोषितो विवक्षता प्रश्नसमुच्चयं गुरुः ॥ 4

nipātitā yakṣavareṇa te vane mahāhave vajrabhṛteva dānavāḥ |
mayā ca gatvā varado hi toṣito vivakṣatā praśnasamuccayaṃ guruḥ || 4

स मे प्रसन्नो भगवान्वरं ददौ परिष्वजंश्चाह तथैव सौहृदात् ।
वृणीष्व यद्वाञ्छसि पाण्डुनन्दन स्थितोऽन्तरिक्षे वरदोऽस्मि पश्य माम् ॥ 5

sa me prasanno bhagavānvaraṃ dadau pariṣvajaṃścāha tathaiva sauhṛdāt |
vṛṇīṣva yadvāñchasi pāṇḍunandana sthito'ntarikṣe varado'smi paśya mām || 5

स वै मयोक्तो वरदः पिता प्रभुः सदैव मे धर्मरता मतिर्भवेत् ।
इमे च जीवन्तु ममानुजाः प्रभो वयं स्वरूपं च जयं तथाऽऽप्नुमः ॥ 6

sa vai mayokto varadaḥ pitā prabhuḥ sadaiva me dharmaratā matirbhavet |
ime ca jīvantu mamānujāḥ prabho vayaṃ svarūpaṃ ca jayaṃ tathā''pnumaḥ || 6

क्षमा च कीर्तिश्च यथेप्सितं भवेद्व्रतं तु सत्यं च समाप्तिरेव च ।
वरो ममैषोस्तु यथाऽनुकीर्तितो न तन्मृषा देववृषो यथाऽब्रवीत् ॥ 7

kṣamā ca kīrtiśca yathepsitaṃ bhavedvrataṃ tu satyaṃ ca samāptireva ca |
varo mamaiṣostu yathā'nukīrtito na tanmṛṣā devavṛṣo yathā'bravīt || 7

इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा धर्ममेवानुचिन्तयन् ।
तदैव तत्प्रसादेन रूपमेवाभवत्स्वयम् ॥ 8

ityevamuktvā dharmātmā dharmamevānucintayan |
tadaiva tatprasādena rūpamevābhavatsvayam || 8

स वै द्विजातिस्तरुणस्त्रिदण्डभृत्कमण्डलूष्णीषधरो व्यजायत ।
सुरक्तमाञ्जिष्ठवराम्बरः शिखी पवित्रपाणिर्ददृशे तदाऽद्भुतम् ॥ 9

sa vai dvijātistaruṇastridaṇḍabhṛtkamaṇḍalūṣṇīṣadharo vyajāyata |
suraktamāñjiṣṭhavarāmbaraḥ śikhī pavitrapāṇirdadṛśe tadā'dbhutam || 9

तथैव तेषामपि धर्मचारिणां यथोचितार्हाभरणाम्बरस्रजः ।
क्षणेन राजन्नभवन्महात्मनां प्रशस्तधर्माग्र्यफलाभिकाङ्क्षिणाम् ॥ 10

tathaiva teṣāmapi dharmacāriṇāṃ yathocitārhābharaṇāmbarasrajaḥ |
kṣaṇena rājannabhavanmahātmanāṃ praśastadharmāgryaphalābhikāṅkṣiṇām || 10

नवेन रूपेण विशांपतिर्युतस्त्वथर्वरूपेण बभौ प्रतापवान् ।
निबद्धवैडूर्यसितान्सकाञ्चनान्नृपस्तथाऽक्षान्परिवेष्ट्य वाससः ॥ 11

navena rūpeṇa viśāṃpatiryutastvatharvarūpeṇa babhau pratāpavān |
nibaddhavaiḍūryasitānsakāñcanānnṛpastathā'kṣānpariveṣṭya vāsasaḥ || 11

ततो विराटं प्रथमं युधिष्ठिरो ददर्श दूरात्सुसमृद्धतेजसम् ।
अनन्ततेजोज्वलितं हुताशनं दुरासदं तीक्ष्णविषं यथोरगम् ॥ 12

tato virāṭaṃ prathamaṃ yudhiṣṭhiro dadarśa dūrātsusamṛddhatejasam |
anantatejojvalitaṃ hutāśanaṃ durāsadaṃ tīkṣṇaviṣaṃ yathoragam || 12

सभासदं प्राञ्जलिभिर्जनैर्वृतं विचित्रनानाविधशस्त्रपाणिभिः ।
उपायनौघैः प्रविशद्भिराचितं द्विजैश्च शिक्षाक्षरमन्त्रधारिभिः ॥ 13

sabhāsadaṃ prāñjalibhirjanairvṛtaṃ vicitranānāvidhaśastrapāṇibhiḥ |
upāyanaughaiḥ praviśadbhirācitaṃ dvijaiśca śikṣākṣaramantradhāribhiḥ || 13

गजैरुदीर्मं तुरगैश्च सङ्कुलं मृगद्विपैः कुब्जगणैः समावृतम् ।
सितोच्छ्रितोष्णीषनिरुद्धमूर्धजं विचित्रवैडूर्यविकारकुण्डलम् ।
विराटमायाच्च युधिष्ठिरस्तदा बृहस्पतिः शक्रमिव त्रिविष्टपे ॥ 14

gajairudīrmaṃ turagaiśca saṅkulaṃ mṛgadvipaiḥ kubjagaṇaiḥ samāvṛtam |
sitocchritoṣṇīṣaniruddhamūrdhajaṃ vicitravaiḍūryavikārakuṇḍalam |
virāṭamāyācca yudhiṣṭhirastadā bṛhaspatiḥ śakramiva triviṣṭape || 14

तमाव्रजन्तं प्रसमीक्ष्य पाण्डवं विराटराजो मुदितेन चक्षुषा ।
पप्रच्छ चैनं स नराधिपो मुहुर्द्विजाश्च ये चास्य सभासदस्तदा ॥ 15

tamāvrajantaṃ prasamīkṣya pāṇḍavaṃ virāṭarājo muditena cakṣuṣā |
papraccha cainaṃ sa narādhipo muhurdvijāśca ye cāsya sabhāsadastadā || 15

को वा विजानाति पुराऽस्य दर्शनं युवा सभां योऽयमुपैति मामिकाम् ।
रूपेण सारेण विराजयन्महीं श्रिया ह्ययं वैश्रवणो द्विजो यथा ॥ 16

ko vā vijānāti purā'sya darśanaṃ yuvā sabhāṃ yo'yamupaiti māmikām |
rūpeṇa sāreṇa virājayanmahīṃ śriyā hyayaṃ vaiśravaṇo dvijo yathā || 16

मृगेन्द्रराड्वारणयूथपोपमः प्रभात्ययं काञ्चनपर्वतो यथा ।
विराजते पावकसूर्यसन्निभं सचन्द्रनक्षत्र इवांशुमान्ग्रहः ॥ 17

mṛgendrarāḍvāraṇayūthapopamaḥ prabhātyayaṃ kāñcanaparvato yathā |
virājate pāvakasūryasannibhaṃ sacandranakṣatra ivāṃśumāngrahaḥ || 17

न दृश्यतेऽस्यानुचरो न कुञ्जरो न चोष्णरश्म्यावरणं समुच्छ्रितम् ।
न कुण्डलं नाङ्गदमस्य न स्रजो विचित्रिताङ्गश्च रथश्रतुर्युजः ॥ 38

na dṛśyate'syānucaro na kuñjaro na coṣṇaraśmyāvaraṇaṃ samucchritam |
na kuṇḍalaṃ nāṅgadamasya na srajo vicitritāṅgaśca rathaśraturyujaḥ || 38

क्षात्रं च रूपं हि बिभर्त्ययं भृशं गजेन्द्रशार्दूलमहर्षभोपमः ।
अभ्यागतोऽस्माननलंकृतोपि सन् विरोचते भानुरिवाचिरोदितः ॥ 19

kṣātraṃ ca rūpaṃ hi bibhartyayaṃ bhṛśaṃ gajendraśārdūlamaharṣabhopamaḥ |
abhyāgato'smānanalaṃkṛtopi san virocate bhānurivāciroditaḥ || 19

विभात्ययं क्षत्रिय एव सर्वथा विराट इत्येवमुवाच तं प्रति ।
ससागरान्तामयमद्य मेदिनीं प्रशासितुं चार्हति वासवोपमः ॥ 20

vibhātyayaṃ kṣatriya eva sarvathā virāṭa ityevamuvāca taṃ prati |
sasāgarāntāmayamadya medinīṃ praśāsituṃ cārhati vāsavopamaḥ || 20

नाक्षत्रियो नूनमयं भविष्यति मूर्धाभिषिक्तः प्रतिभाति मां प्रति ।
तुल्यं हि रूपं प्रतिदृश्यतेऽस्य गजस्य सिंहस्य तथर्षभस्य ॥ 21

nākṣatriyo nūnamayaṃ bhaviṣyati mūrdhābhiṣiktaḥ pratibhāti māṃ prati |
tulyaṃ hi rūpaṃ pratidṛśyate'sya gajasya siṃhasya tatharṣabhasya || 21

यमेष कामं परिमार्गते द्विजः स चास्य सर्वः क्रियतामसंशयम् ।
प्रियं च मे दर्शनमीदृशे जने द्विजेषु मुख्येषु तथाऽतिथिष्वपि ॥ 22

yameṣa kāmaṃ parimārgate dvijaḥ sa cāsya sarvaḥ kriyatāmasaṃśayam |
priyaṃ ca me darśanamīdṛśe jane dvijeṣu mukhyeṣu tathā'tithiṣvapi || 22

धनेषु रत्नेष्वथ गोषु वेश्मसु प्रकामतो मे विचरत्ववारितः ॥ 23

dhaneṣu ratneṣvatha goṣu veśmasu prakāmato me vicaratvavāritaḥ || 23

एवं ब्रुवाणस्तमनन्ततेजसं विराजमानं सहसोत्थितो नृपः ।
अन्येन रूपेण समीपमागतं त्रिदण्डकुण्ड्यङ्कुशशिक्यपाणिनम् ॥ 24

evaṃ bruvāṇastamanantatejasaṃ virājamānaṃ sahasotthito nṛpaḥ |
anyena rūpeṇa samīpamāgataṃ tridaṇḍakuṇḍyaṅkuśaśikyapāṇinam || 24

समुत्थिता सा हि सभा सपार्थिवा सविप्रराजन्यविशा सशूद्रका ।
सभागत प्रेक्ष्य तपन्तमर्चिषां विनिःसृतं राहुमुखाद्यथा रविम् ॥ 25

samutthitā sā hi sabhā sapārthivā saviprarājanyaviśā saśūdrakā |
sabhāgata prekṣya tapantamarciṣāṃ viniḥsṛtaṃ rāhumukhādyathā ravim || 25

स तेन पूर्वं जयतां भवानिह द्विजातिनोक्तोऽभिमुखः कृताञ्जलिः ।
जयं जयार्हेण समेत्य वर्धितो विराटराजो ह्यभिवादयच्च तम् ॥ 26

sa tena pūrvaṃ jayatāṃ bhavāniha dvijātinokto'bhimukhaḥ kṛtāñjaliḥ |
jayaṃ jayārheṇa sametya vardhito virāṭarājo hyabhivādayacca tam || 26

तमब्रवीत्प्राञ्जलिरेष पार्थिवो विराटराजो मधुराक्षरं वचः ।
प्राप्तः कुतस्त्वं भगवन्किमिच्छसि क्व यास्यसे किं करवाणि ते द्विज ॥ 27

tamabravītprāñjalireṣa pārthivo virāṭarājo madhurākṣaraṃ vacaḥ |
prāptaḥ kutastvaṃ bhagavankimicchasi kva yāsyase kiṃ karavāṇi te dvija || 27

श्रुतं च शीलं च कुलं च शंस मे गोत्रं तथा नाम च देशमेव ते ।
सत्यप्रतिज्ञा हि भवन्ति साधवो विशेषतः प्रव्रजिता द्विजातयः ॥ 28

śrutaṃ ca śīlaṃ ca kulaṃ ca śaṃsa me gotraṃ tathā nāma ca deśameva te |
satyapratijñā hi bhavanti sādhavo viśeṣataḥ pravrajitā dvijātayaḥ || 28

यथाऽनुरूपं प्रचरामि ते त्वहं न चावमन्ता न तवाभिभाषितम् ।
अपूजिता ह्यग्निसमा द्विजातयः कुलं दहेयुः सविषा इवोरगाः ॥ 29

yathā'nurūpaṃ pracarāmi te tvahaṃ na cāvamantā na tavābhibhāṣitam |
apūjitā hyagnisamā dvijātayaḥ kulaṃ daheyuḥ saviṣā ivoragāḥ || 29

सर्वां च भूमिं तव दातुमुत्सहे सदण्डकोशां विसृजामि ते पुरम् ।
कस्यासि राज्ञो विषयादिहागतः किं कर्म चात्राचरसि द्विजोत्तम ॥ 30

sarvāṃ ca bhūmiṃ tava dātumutsahe sadaṇḍakośāṃ visṛjāmi te puram |
kasyāsi rājño viṣayādihāgataḥ kiṃ karma cātrācarasi dvijottama || 30

एवं ब्रुवाणं तमुवाच पार्थिवं युधिष्ठिरो धर्ममवेक्ष्य चासकृत् ।
सत्यं वचः को न्विह वक्तुमुत्सहेद्यथाप्रतिज्ञं तु शृणुष्व पार्थिव ॥ 31

evaṃ bruvāṇaṃ tamuvāca pārthivaṃ yudhiṣṭhiro dharmamavekṣya cāsakṛt |
satyaṃ vacaḥ ko nviha vaktumutsahedyathāpratijñaṃ tu śṛṇuṣva pārthiva || 31

श्रुतं च शीलं च कुलं च कर्म च शृणुष्व मे जन्म च देशमेव च ।
गुरूपदेशान्नियमाच्च मे व्रतं कुलक्रमार्थं पितृभिर्नियोजितम् ॥ 32

śrutaṃ ca śīlaṃ ca kulaṃ ca karma ca śṛṇuṣva me janma ca deśameva ca |
gurūpadeśānniyamācca me vrataṃ kulakramārthaṃ pitṛbhirniyojitam || 32

द्विजो व्रतेनास्मि न च स्वतः प्रभो संमुण्डितः प्रव्रजितस्त्रिदण्डभृत् ।
इदं शरीरं मम पश्य मानुषं समावृतं पञ्चभिरेव धातुभिः ॥ 33

dvijo vratenāsmi na ca svataḥ prabho saṃmuṇḍitaḥ pravrajitastridaṇḍabhṛt |
idaṃ śarīraṃ mama paśya mānuṣaṃ samāvṛtaṃ pañcabhireva dhātubhiḥ || 33

ममेह पञ्चेन्द्रियगात्रदर्शिनो वदन्ति पञ्चैव पितॄन्यथा श्रुतिः ।
मनुष्यजातित्वमचिन्तयन्नहं न चास्मि तुल्यः पितृभिः स्वभावतः ॥ 34

mameha pañcendriyagātradarśino vadanti pañcaiva pitṝnyathā śrutiḥ |
manuṣyajātitvamacintayannahaṃ na cāsmi tulyaḥ pitṛbhiḥ svabhāvataḥ || 34

कङ्को हि नाम्ना विषयं तवागतो व्रती द्विजातिः स्वकृतेन कर्मणा ।
द्यूतप्रसङ्गादधनोऽस्मि राजन्सत्यप्रतिज्ञा व्रतिनश्चरामः ॥ 35

kaṅko hi nāmnā viṣayaṃ tavāgato vratī dvijātiḥ svakṛtena karmaṇā |
dyūtaprasaṅgādadhano'smi rājansatyapratijñā vratinaścarāmaḥ || 35

युधिष्ठिरस्यापि सखाऽभवं पुरा गृहप्रवेशी च शरीरमेव च ।
गृहे च तस्योपितवानहं सुखं राजाऽस्मि तस्य स्वपुरेऽभवं पुरा ॥ 36

yudhiṣṭhirasyāpi sakhā'bhavaṃ purā gṛhapraveśī ca śarīrameva ca |
gṛhe ca tasyopitavānahaṃ sukhaṃ rājā'smi tasya svapure'bhavaṃ purā || 36

ममाज्ञया तत्र विचेरुरङ्गना मम प्रियार्थं दमयन्ति वाजिनः ।
मया कृतं तस्य पुरे तु यत्पुरा न तत्कदाचित्कृतवाञ्जनोऽन्यथा ॥ 37

mamājñayā tatra viceruraṅganā mama priyārthaṃ damayanti vājinaḥ |
mayā kṛtaṃ tasya pure tu yatpurā na tatkadācitkṛtavāñjano'nyathā || 37

सोहं पुरा तस्य वयस्समः सखा चरामि सर्वां वसुधां सुदुःखितः ।
न तु प्रशान्तिं क्वचिदाप्तवानहं व्रतोपदेशान्नियमेन भारिकः ॥ 38

sohaṃ purā tasya vayassamaḥ sakhā carāmi sarvāṃ vasudhāṃ suduḥkhitaḥ |
na tu praśāntiṃ kvacidāptavānahaṃ vratopadeśānniyamena bhārikaḥ || 38

वैयाघ्रपद्योस्मि नरेन्द्र गोत्रतस्तदेव सौख्यं मृगयामहे वयम् ।
कृतज्ञभावेन मयाऽनुकीर्तितं युधिष्ठिरस्यात्मसमस्य चेष्टितम् ॥ 39

vaiyāghrapadyosmi narendra gotratastadeva saukhyaṃ mṛgayāmahe vayam |
kṛtajñabhāvena mayā'nukīrtitaṃ yudhiṣṭhirasyātmasamasya ceṣṭitam || 39

इमं हि मोक्षाश्रममास्थितस्य मे युधिष्ठिरस्तुल्यगुणो भवानपि ।
न मेऽस्ति माता न पिता न बान्धवा न मेऽस्ति रूपं न रतिर्न सन्ततिः ॥ 40

imaṃ hi mokṣāśramamāsthitasya me yudhiṣṭhirastulyaguṇo bhavānapi |
na me'sti mātā na pitā na bāndhavā na me'sti rūpaṃ na ratirna santatiḥ || 40

सुखं च दुःखं च हि तुल्यमद्य मे प्रियाप्रिये तुल्यगते गतागते ।
मुक्तोस्मि कामाच्च धनाच्च सांप्रतं त्वदाश्रये वस्तुमिहाभ्युपागतः ॥ 41

sukhaṃ ca duḥkhaṃ ca hi tulyamadya me priyāpriye tulyagate gatāgate |
muktosmi kāmācca dhanācca sāṃprataṃ tvadāśraye vastumihābhyupāgataḥ || 41

संवत्सरेणेह समाप्यते त्विदं मम व्रतं दुष्करकर्मकारिणः ।
ततो भवन्तं परितोष्य कर्मभिः पुनर्व्रजिष्ये च कुतूहलं यतः ॥ 42

saṃvatsareṇeha samāpyate tvidaṃ mama vrataṃ duṣkarakarmakāriṇaḥ |
tato bhavantaṃ paritoṣya karmabhiḥ punarvrajiṣye ca kutūhalaṃ yataḥ || 42

अक्षान्निवप्तुं कुशलोस्म्वहं सदा पराजितः शकुनिरुतानि चिन्तयन् ।
मृगद्विजानां च रुतानि चिन्तयन्निराश्रयः प्रव्रजितोस्मि भिक्षुकः ॥ 43

akṣānnivaptuṃ kuśalosmvahaṃ sadā parājitaḥ śakunirutāni cintayan |
mṛgadvijānāṃ ca rutāni cintayannirāśrayaḥ pravrajitosmi bhikṣukaḥ || 43

तेनैवमुक्ते वचने नराधिपः कृताञ्जलिः प्रव्रजितं विलोक्य च ।
अथाब्रवीद्धृष्टमनाः शुभाक्षरं मनोनुगं सर्वसभागतं वचः ॥ 44

tenaivamukte vacane narādhipaḥ kṛtāñjaliḥ pravrajitaṃ vilokya ca |
athābravīddhṛṣṭamanāḥ śubhākṣaraṃ manonugaṃ sarvasabhāgataṃ vacaḥ || 44

ददामि ते हन्त वरं यदीप्सितं प्रशाधि मत्स्यान्यदि मन्यते भवान् ।
प्रिया हि धूर्ता मम चाक्षकोविदास्त्वं चापि देवो मम राज्यमर्हसि ॥ 45

dadāmi te hanta varaṃ yadīpsitaṃ praśādhi matsyānyadi manyate bhavān |
priyā hi dhūrtā mama cākṣakovidāstvaṃ cāpi devo mama rājyamarhasi || 45

समानयानासनवस्त्रभोजनं प्रभ्रूतमाल्याभरणानुलेपनम् ।
स सार्वभौमोपम सर्वदाऽर्हसि प्रियं हि मन्ये तव नित्यदर्शनम् ॥ 46

samānayānāsanavastrabhojanaṃ prabhrūtamālyābharaṇānulepanam |
sa sārvabhaumopama sarvadā'rhasi priyaṃ hi manye tava nityadarśanam || 46

ये त्वाऽभिधावेयुरनर्थपीडिता द्विजातिमुख्या यदि वेतरे जनाः ।
सर्वाणि कार्याण्यहमर्थितस्त्वया तेषां करिष्यामि न मेऽत्र संशयः ॥ 47

ye tvā'bhidhāveyuranarthapīḍitā dvijātimukhyā yadi vetare janāḥ |
sarvāṇi kāryāṇyahamarthitastvayā teṣāṃ kariṣyāmi na me'tra saṃśayaḥ || 47

ममान्तिके यश्च तवाप्रियं चरेत्प्रवासये तं परिचिन्त्य मानवम् ।
यच्चापि किंचिद्वसु विद्यते मम प्रभुर्भवांस्तस्य वशी वसेह च ॥ 48

mamāntike yaśca tavāpriyaṃ caretpravāsaye taṃ paricintya mānavam |
yaccāpi kiṃcidvasu vidyate mama prabhurbhavāṃstasya vaśī vaseha ca || 48

अतोऽभिलाषः परमो न विद्यते न मे जितं किंचन धारये धनम् ।
न भोजनं किंचन संस्पृशेयं हविष्यभोजी निशि च क्षितीशयः ॥ 49

ato'bhilāṣaḥ paramo na vidyate na me jitaṃ kiṃcana dhāraye dhanam |
na bhojanaṃ kiṃcana saṃspṛśeyaṃ haviṣyabhojī niśi ca kṣitīśayaḥ || 49

व्रतोपदेशात्समयो हि नैष्ठिको न क्रोधितव्यं नरदेव कस्यचित् ।
एवंप्रतिज्ञस्य ममेह भूपते निवासबुद्धिर्भविता तु नान्यथा ॥ 50

vratopadeśātsamayo hi naiṣṭhiko na krodhitavyaṃ naradeva kasyacit |
evaṃpratijñasya mameha bhūpate nivāsabuddhirbhavitā tu nānyathā || 50

एवं वरं मात्स्य वृणे प्रदापितं कृति भविष्यामि वरेण तेऽनघ ॥ 51

evaṃ varaṃ mātsya vṛṇe pradāpitaṃ kṛti bhaviṣyāmi vareṇa te'nagha || 51

एवं तु राज्ञः प्रथमः समागमो बभूव मात्स्यस्य युधिष्ठिरस्य च ।
विराटराजस्य हि तेन सङ्गमो बभूव विष्णोरिव वज्रपाणिना ॥ 52

evaṃ tu rājñaḥ prathamaḥ samāgamo babhūva mātsyasya yudhiṣṭhirasya ca |
virāṭarājasya hi tena saṅgamo babhūva viṣṇoriva vajrapāṇinā || 52

तमासनस्थं प्रियरूपदर्शनं निरीक्षमाणो न ततर्प भूमिपः ।
सभां च तां प्रज्वलयन्युधिष्ठिरः श्रिया यथा शक्रइव त्रिविष्टपम् ॥ 53

tamāsanasthaṃ priyarūpadarśanaṃ nirīkṣamāṇo na tatarpa bhūmipaḥ |
sabhāṃ ca tāṃ prajvalayanyudhiṣṭhiraḥ śriyā yathā śakraiva triviṣṭapam || 53

एवं स लब्ध्वा नृपतिः समागमं विराटराजेन नरर्षभस्तदा ।
उवास वीरः परमार्चितः सुखी न चास्य कश्चिच्चरितं बुबोध तत् ॥ 54

evaṃ sa labdhvā nṛpatiḥ samāgamaṃ virāṭarājena nararṣabhastadā |
uvāsa vīraḥ paramārcitaḥ sukhī na cāsya kaściccaritaṃ bubodha tat || 54